Memleketler arası Atom Gücü Ajansı ve İran ortasında süreksiz uzlaşı

Memleketler arası Atom Gücü Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, İranlı yetkililerle yaptığı görüşmede süreksiz uzlaşı sağlandığını, Ajansın bu …

Memleketler arası atom gücü ajansı ve i̇ran ortasında süreksiz uzlaşı

Memleketler arası Atom Gücü Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, İranlı yetkililerle yaptığı görüşmede süreksiz uzlaşı sağlandığını, Ajansın bu ülkedeki temel doğrulama ve izleme faaliyetlerini 3 ay daha sınırsız sürdüreceğini söyledi.

Grossi, İran dönüşünde basına yaptığı açıklamada, Tahran’daki ağır temasların olumlu sonuçlandığını belirtti. Grossi, İran’da onaylanan “nükleer yasa” doğrultusunda Ajansın faaliyetlerinin 23 Şubat’tan itibaren kısıtlanacağının açıklandığını ancak görüşmelerde süreksiz teknik uzlaşı sağlandığını, bu kapsamda 3 ay daha UAEA’nın temel doğrulama ve izleme faaliyetlerinin sınırsız süreceğini söz etti.

Ajansın dileğinin istikrarın hakim kılınması olduğunu kaydeden Grossi, İranlı yetkililerle yapılan bu süreksiz muahedenin kalıcı istikrar için başka siyasi aktörlere olanak sunacağını vurguladı.

Öte yandan UAEA’dan yapılan yazılı açıklamada, UAEA ve İran Atom Güç Kurumunun vardığı mutabakat kamuoyuyla paylaşıldı.

Açıklamada, taraflar arasındaki iş birliği ve inancın değerine işaret edilerek, İran’ın, daha evvel de olduğu üzere UAEA ile yaptığı kapsamlı teminat kontrolü muahedesinin şartlarına eksiksiz uyacağı bildirildi.

İki kurum ortasında teknik uzlaşıya varıldığı belirtilen açıklamada, “UAEA’nın 3 aya kadar temel doğrulama ve inceleme faaliyetlerini sürdürmesi kanun (nükleer yasa) ile uyumludur” sözüne yer verildi.

Açıklamada, iki kurum ortasında varılan teknik uzlaşının belirlenen hedefe hizmet edip etmediğinin sistemli olarak gözden geçirileceği de kaydedildi.

UAEA Başkanı Grossi, 17 Şubat’ta yaptığı açıklamada, İran’ın 23 Şubat’tan itibaren Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Muahedesi (NPT) kapsamında uygulanan Ek Protokol’dan ayrılacağını duyurması üzerine bu ülkede Ajansın yürüttüğü temel doğrulama ve izleme faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için karşılıklı bir uzlaşı sağlamak üzere Tahran’a gideceğini bildirmişti.

İRAN’DA ONAYLANAN “NÜKLEER YASA”

Muhafazakarların çoğunlukta olduğu İran Meclisi, nükleer bilimci Muhsin Fahrizade’nin 27 Kasım 2020’de öldürülmesinden kısa mühlet sonra nükleer faaliyetleri hızlandırmayı hedefleyen “Yaptırımların Kaldırılması ve İran Ulusunun Çıkarlarının Korunması için Stratejik Aksiyon Planı” yasasını çıkarmıştı.

İran Atom Gücü Kurumunun uranyumu en az yüzde 20 zenginleştirmeye başlamasını ve düşük seviyeli zenginleştirilmiş uranyum stoklarını artırmasını mecburî kılan yasa, nükleer mutabakatın taraflarının 21 Şubat’ta kadar Tahran’ın bankacılık ilişkilerini ve petrol ihracatını normale döndürecek adımlar atmaması halinde, İran’ın NPT kapsamında 2016’dan bu yana istekli olarak uyguladığı Ek Protokol’den ayrılmasını gerektiriyor.

Tahran idaresi, Ek Protokol uyarınca, UAEA müfettişlerinin nükleer tesislerini istedikleri anda birdenbire denetlemelerine müsaade vermişti. İran’ın Ek Protokol’den ayrılması, Ajans müfettişlerinin kontrollerinin sonlandırılacağı manasına geliyor.

Bir cevap yazın