Zengin ve sessiz: Putin Rusya'nın milyarderlerini nasıl ikna etti?
Ukrayna savaşı sırasında Rus milyarderlerin sayısı rekor kırarken, Putin'in uyguladığı havuç-sopa taktiği oligarkları sessiz destekçilere dönüştürdü.
Editör
SİYASETİN SESİ / MOSKOVA, RUSYA — 03 OCAK 2026
Rusya'nın Ukrayna ile savaşı sırasında ülkedeki milyarder sayısı tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşırken, Devlet Başkanı Vladimir Putin 25 yıllık iktidarında "oligark" olarak bilinen zenginlerin siyasi nüfuzunu neredeyse tamamen ortadan kaldırdı. Batı'nın ağır yaptırımları süper zenginleri Kremlin'e karşı kışkırtmakta başarısız olurken, Putin'in uyguladığı "havuç ve sopa" yöntemi bu grubu rejimin sessiz destekçilerine dönüştürdü.
BBC İzleme Servisi'nin analizine göre, savaş ekonomisi ve varlık transferleri Rusya'da yeni bir sadık zengin sınıfı yarattı. Bu süreçte Kremlin'in çizgisine uymayanlar ise ağır bedeller ödedi.
'Rehin alınmak gibiydi': Tinkov örneği
Eski bankacılık milyarderi Oleg Tinkov, Kremlin'in "sopa" yöntemini en sert hisseden isimlerden biri. Tinkov'un savaşı sosyal medyada "çılgınlık" olarak eleştirmesinden sadece bir gün sonra, kurucusu olduğu Tinkoff Bank'ın kamulaştırılma tehdidiyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.
New York Times'a konuşan Tinkov, süreci şu sözlerle anlattı:
"Fiyatı tartışamazdım. Rehin alınmak gibiydi; size ne teklif edilirse onu kabul edersiniz. Pazarlık yapamazdım."
Tinkov, bankasındaki hisselerini değerinin sadece yüzde 3'üne, Putin'e yakınlığıyla bilinen Vladimir Potanin'in şirketine satmak zorunda kaldığını ve servetinin 9 milyar dolarını kaybederek Rusya'yı terk ettiğini aktardı.
Oligarkların düşüşü ve Kremlin toplantısı
Putin öncesi dönemde Boris Berezovsky gibi oligarklar siyaseti dizayn edecek güce sahipken, bugün durum tamamen değişmiş durumda. Putin'in 24 Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgal emrini verdikten saatler sonra Kremlin'e çağırdığı ülkenin en zengin isimleri, servetlerinin eriyeceğini bilmelerine rağmen itiraz edememişti.
Toplantıda Putin'in "Umarım bu yeni koşullarda da aynı şekilde birlikte çalışmaya devam ederiz" sözleri, yeni dönemin kurallarını belirledi. Forbes verilerine göre, savaşın ilk aylarında Rus milyarderlerin sayısı 117'den 83'e düştü ve toplamda 263 milyar dolar kayıp yaşandı. Ancak takip eden yıllar, Putin'in yanında duranlar için büyük fırsatlar doğurdu.
Savaş ekonomisi ve yeni zenginler
Savaşa yapılan harcamalar sayesinde Rusya ekonomisi 2023 ve 2024'te yıllık yüzde 4'ün üzerinde büyüme kaydetti. Forbes'tan Giacomo Tognini'ye göre, 2024 yılında Rusya'daki milyarderlerin yarısından fazlası ya askeri tedarik zincirinde yer alıyor ya da işgalin yarattığı boşluklardan faydalanıyor.
Bu yıl listede yer alan 140 Rus milyarder, ülke tarihinin en yüksek sayısı olarak kayıtlara geçti. Bu kişilerin toplam serveti 580 milyar dolara ulaştı.
Oleg Tinkov, Ukrayna savaşına yönelik eleştirilerinin ardından servetini kaybederek Rusya'dan ayrılmak zorunda kaldı. (Fotoğraf: Chris Graythen/Getty Images)
Yaptırımların ters tepen etkisi
Uzmanlara göre Batı'nın yaptırımları, beklenenin aksine Rus zenginlerini Putin'e daha da bağımlı hale getirdi. Avrupa Politika Analiz Merkezi'nden (CEPA) Alexander Kolyandr, Batı'nın milyarderlere "gemiden atlamaları için net bir yol sunmadığını" belirtiyor:
"Mal varlıklarına yaptırım uygulandı, hesapları donduruldu. Tüm bunlar Putin'in milyarderleri ve paralarını seferber etmesine, bunları Rus savaş ekonomisini desteklemek için kullanmasına yardımcı oldu."
Carnegie Rusya Avrasya Merkezi'nden Alexandra Prokopenko ise bu durumun "etkili ve aktif bir sadıklar ordusu" yarattığını, bu grubun gelecekteki refahının artık Rusya ile Batı arasındaki çatışmanın devamına bağlı olduğunu vurguluyor.
