Almanya’nın ilk Türkiye kökenli eyalet başbakanı Cem Özdemir kimdir?
Yeşiller’in Baden-Württemberg zaferiyle Cem Özdemir, Almanya’nın ilk Türkiye kökenli eyalet başbakanı olmaya hazırlanırken kariyeri ilklerle dolu bir başarı öyküsünü yansıtıyor.
Editör
AHMET TAŞ | SİYASETİN SESİ
STUTTGART / ALMANYA — Yeşiller Partisi'nin başbakan adayı Cem Özdemir, Baden-Württemberg eyalet seçimlerinde muhafazakâr rakibi Manuel Hagel’i geride bırakarak Almanya tarihinde eyalet başbakanlığı koltuğuna oturacak ilk Türkiye kökenli siyasetçi olmaya hak kazandı.
Pazar günü gerçekleşen ve oldukça çekişmeli geçen parlamento seçimlerinin ardından Yeşiller'in birinci çıkmasıyla birlikte Özdemir, Almanya'daki siyasi çeşitlilik ve Türkiye kökenli toplumun temsili açısından tarihi bir dönüm noktasına imza attı. DW Türkçe’den Tuncay Yıldırım’ın aktardığına göre, seçim sonuçlarının resmileşmesinin ardından Cem Özdemir'in Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) ile koalisyon masasına oturması ve iki partinin ortaklığında kurulacak yeni hükümetin liderliğini üstlenmesi bekleniyor. Bu başarı, Özdemir’in kariyerindeki "ilkler" zincirine bir yenisini daha ekleyerek onu Alman siyasetinin en etkili figürlerinden biri konumuna taşıdı.
Tokat’tan Urach’a: Bir işçi ailesinin başarı öyküsü
Cem Özdemir’in yaşam öyküsü, 1960’lı yıllarda Türkiye’den Almanya’ya uzanan "misafir işçi" göçünün en somut ve başarılı örneklerinden birini teşkil ediyor. 21 Aralık 1965'te Baden-Württemberg eyaletindeki Urach kasabasında doğan Özdemir’in babası Abdullah Özdemir, 1963 yılında Tokat’ın Pazar ilçesinden Almanya’ya işçi olarak geldi. Annesi Nihal Özdemir ise bir yıl sonra eşinin yanına yerleşerek terzilik yaparak aile ekonomisine katkıda bulundu.
Eğitim hayatına Almanya’da başlayan Özdemir, orta eğitimini tamamladıktan sonra toplumsal sorunlara olan ilgisini mesleki alana taşıdı. Çocuk eğitimi üzerine aldığı meslek eğitiminin ardından üniversitede Sosyal Pedagoji eğitimi gördü ve 1994 yılında mezun oldu. Öğrencilik yıllarında sadece akademik başarıyla yetinmeyen Özdemir, gençlik merkezlerinde eğitmenlik yaparken aynı zamanda yerel gazetelerde serbest gazeteci olarak çalışarak toplumsal meselelerle bağını koparmadı. Gençlik döneminde TSV Urach takımında hentbol kaleciliği yapması, onun disiplinli ve ekip çalışmasına yatkın karakterinin erken dönem göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Siyasette "ilklerin" ismi: Meclis'ten Bakanlığa
Cem Özdemir'in siyasi yolculuğu 1981 yılında henüz genç bir yaşta Yeşiller Partisi'ne katılmasıyla başladı. 1994 yılındaki genel seçimlerde, Leyla Onur ile birlikte Federal Meclis’e (Bundestag) girmeyi başararak Almanya’nın ilk Türkiye kökenli iki milletvekilinden biri ünvanını aldı. Bu başarı, Almanya’daki göçmen kökenli bireylerin siyasetin merkezine dahil olabileceğine dair güçlü bir mesaj niteliği taşıyordu.
Siyasi kariyerinde basamakları hızla tırmanan Özdemir, 2004-2009 yılları arasında Avrupa Parlamentosu’nda görev yaparak dış ilişkiler komitesinde aktif rol aldı ve Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliği sürecini hararetle savunan isimlerden biri oldu. 2008 yılında Yeşiller Partisi'nin eş genel başkanlığına seçilmesi, Almanya siyasi tarihinde bir ilkin daha yaşanmasına neden oldu; Özdemir, bir Alman siyasi partisinin liderliğini üstlenen ilk Türkiye kökenli siyasetçi oldu. 2021 yılında Stuttgart I seçim bölgesinde yüzde 40 gibi rekor bir oy oranıyla doğrudan milletvekili seçilmesi, onun eyalet halkı nezdindeki popülaritesinin en net göstergesiydi.
"Anadolulu bir Svabyalı" ve modern Almanya'nın yüzü
Kendisini "Anadolulu bir Svabyalı" (anatolischer Schwabe) olarak tanımlayan Özdemir, bu ifadeyle hem köklerine olan saygısını hem de yaşadığı ve yetiştiği topraklara olan derin aidiyetini vurguluyor. 2008 yılında verdiği bir mülakatta kendisini "seküler Müslüman" olarak tanımlayan siyasetçi, aynı zamanda gençliğinden beri vejetaryen bir yaşam tarzını benimsiyor. VfB Stuttgart futbol takımına olan tutkusu ve bölge kültürüne olan entegrasyonu, onu Alman seçmen gözünde "bizden biri" kılan unsurların başında geliyor.
Özel hayatında da hareketli bir dönem geçiren Özdemir, 2023 yılında Arjantinli gazeteci Pia María Castro ile yollarını ayırdığını duyurmuştu. 2024 yılından bu yana Kanadalı çevre ve insan hakları hukukçusu Flavia Zaka ile birlikte olan Özdemir, bu birlikteliği seçim kampanyasının yoğun döneminde, 14 Şubat 2026'da Tübingen'de nikah masasına taşıyarak hayatını birleştirdi.
Baden-Württemberg’de Özdemir dönemi ve koalisyon süreci
2021 yılında kurulan federal hükümette Tarım Bakanı olarak görev alan Özdemir, federal düzeyde bakanlık yapan ilk Türkiye kökenli isim olarak tarihe geçmişti. 2024’te koalisyonun dağılma aşamasında Federal Eğitim ve Araştırma Bakanlığı görevini de vekaleten üstlenerek aynı anda iki bakanlığı yürüten nadir siyasetçilerden biri oldu. Ancak onun asıl hedefi, siyasi kalesi olarak gördüğü Baden-Württemberg’de en yüksek makama ulaşmaktı.
25 Ekim 2024’te eyalet başbakanlığı için adaylığını açıklayan Özdemir, parti tabanından aldığı yüzde 97’lik dev destekle seçim yarışına girdi. Pazar günü sandıktan çıkan zafer, sadece Yeşiller’in bir başarısı değil, aynı zamanda Özdemir’in kişisel karizmasının ve eyalet içindeki birleştirici gücünün bir onayı olarak değerlendiriliyor. Koalisyon görüşmelerinin tamamlanmasıyla birlikte Cem Özdemir, Almanya’nın ekonomik anlamda en güçlü eyaletlerinden birini yönetecek olan ilk Türkiye kökenli başbakan olarak yeni bir dönemi başlatacak.
