Hocalı Katliamı: Dağlık Karabağ’da insanlığın kaybettiği gece
1992 yılında Hocalı'dan kaçmaya çalışan yüzlerce sivilin öldürüldüğü katliamın üzerinden 34 yıl geçti. Bölgedeki demografik yapıyı kalıcı olarak değiştiren gece hafızalardaki yerini koruyor.
Editör
Ahmet Taş | Siyasetin Sesi
HOCALI / AZERBAYCAN — Dağlık Karabağ Savaşı'nın en karanlık sayfalarından biri olarak tarihe geçen Hocalı Katliamı, 1992 yılında 25 Şubat'ı 26 Şubat'a bağlayan gece yaşanan trajedinin yıl dönümünde bir kez daha anılıyor.
Ermeni güçlerinin ablukası altındaki şehri terk etmeye çalışan yüzlerce kadın, çocuk ve yaşlı sivilin, Ağdam istikametindeki tek çıkış koridorunda vurularak ya da dondurucu soğukta hayatını kaybettiği bildiriliyor. Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde son askerlerini çektiği bir dönemde gerçekleşen bu olay, bölgedeki etnik ve siyasi dengeleri kalıcı olarak sarsan bir dönüm noktası oldu.
Rakamlardaki Büyük Çelişki ve Raporlar
Katliamın boyutlarına dair uluslararası kuruluşlar ve taraflar arasında ciddi veri farklılıkları bulunuyor. New York merkezli Human Rights Watch (İnsan Hakları İzleme Örgütü), hazırladığı kapsamlı raporda o gece en az 161 sivilin öldüğünü kayıtlara geçirdi. Ancak raporda yer verilen resmi Azerbaycan kaynakları, hayatını kaybedenlerin sayısının 800'e ulaştığını belirtiyor.
Ermenistan tarafı ise olayın bu şekilde cereyan ettiğini kabul etmediği gibi açıklanan ölü sayılarını da reddetmeye devam ediyor. Bu karşılıklı uzlaşmazlık, Dağlık Karabağ sorununun çözümsüz kalmasındaki en büyük psikolojik bariyerlerden biri olarak görülüyor.
Bölgesel Etkiler ve Demografik Dönüşüm
Gazeteci Arzu Geybullah ve Kafkas Enstitüsü Direktörü Alexander İskenderyan'ın değerlendirmelerine göre, Hocalı'da yaşananlar bölgenin demografik yapısını kökten değiştirdi. Katliamın gerçekleştiği ortamın ardından başlayan yoğun savaş süreci, Ermenistan'da yaşayan Azeri ve Azerbaycan'da yaşayan Ermeni nüfusun kalmamasına yol açan kitlesel göçlerle sonuçlandı.
Güncel Projeler ve Güvensizlik
Hocalı'nın yarattığı tarihsel güvensizlik, bugün dahi Zengezur Koridoru gibi bölgesel projeler üzerindeki tartışmaları etkiliyor. Azerbaycan ve Ermenistan arasında tartışma yaratan bu proje, dört yıl içinde tamamlanması öngörülse de taraflar arasındaki tarihsel travmalar ve "sınırların yeniden çizilmesi" korkusu nedeniyle diplomatik bir düğüm olarak kalmaya devam ediyor.
