Borsa İstanbul'da açığa satış yasaklandı: SPK'dan kritik hamle
SPK, Borsa İstanbul'da açığa satışı 6 Mart'a kadar yasakladı ve kredi özkaynak oranını %20'ye indirdi. İşte yatırımcıyı korumaya yönelik yeni tedbirler.
Editör
AHMET TAŞ | SİYASETİN SESİ
İSTANBUL / TÜRKİYE — Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul (BIST) pay piyasalarında son günlerde gözlenen aşırı dalgalanmaların ardından, piyasa istikrarını sağlamak ve yatırımcı haklarını korumak amacıyla açığa satış işlemlerini geçici olarak yasakladı.
İHA’nın aktardığına göre, 2 Mart 2026 sabahı itibarıyla yürürlüğe giren karar, 6 Mart 2026 seans sonuna kadar devam edecek. Kurul, eş zamanlı olarak kredili işlemler için gereken özkaynak koruma oranında da esnekliğe giderek asgari sınırı yüzde 20’ye çekti. Bu hamleler, özellikle Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimin küresel borsaları vurduğu bir dönemde, yerli piyasadaki satış baskısını hafifletme stratejisi olarak değerlendiriliyor.
Açığa Satış Yasağının Kapsamı ve Süresi
Sermaye Piyasası Kurulu’nun yayımladığı haftalık bültende yer alan karara göre, yasak Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarındaki tüm işlemleri kapsıyor. SPK, bu kararın alınma gerekçesini "sermaye piyasalarının güvenilir, şeffaf ve istikrarlı bir ortamda işleyişinin sağlanması" olarak açıkladı.
Yasağın en dikkat çekici noktalarından biri, gün içi pozisyonları da kapsaması oldu. Kurul, gün içinde "açığa satış" tuşuna basılmadan yapılan ancak aynı gün içinde kapatılan pozisyonların da yasak kapsamında olduğu konusunda yatırımcıları ve aracı kurumları uyardı. Bu düzenleme, piyasada "volatilite" yaratan kısa vadeli spekülatif satışların önüne geçmeyi hedefliyor.
Kredili İşlemlerde Özkaynak Esnekliği
Piyasadaki likiditeyi desteklemek ve yatırımcıların teminat baskısı nedeniyle zorunlu satış yapmasını engellemek isteyen SPK, kredili işlemlerle ilgili de önemli bir düzenlemeye gitti. Mevcut tebliğ uyarınca yüzde 35 olarak uygulanan asgari özkaynak koruma oranı, 6 Mart 2026 tarihine kadar yüzde 20 olarak uygulanabilecek.
Bu esneklik sayesinde, portföy değeri düşen yatırımcıların "margin call" (teminat tamamlama çağrısı) baskısıyla hisselerini elden çıkarmak zorunda kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ancak SPK, bu oranın uygulanmasında sorumluluğun aracı kurumlarda olduğunu ve kurumların kendi risk politikaları ile müşteri talepleri doğrultusunda bu esnekliği kullanabileceğini hatırlattı.
Yatırım Kuruluşlarına 'Sorumluluk' Hatırlatması
SPK, yeni kuralların denetimi konusunda yatırım kuruluşlarına net bir mesaj gönderdi. Kurul kararına uyumun kontrol ve takibinde birincil sorumluluğun yatırım kuruluşlarında olduğu vurgulandı. Aracı kurumların, müşterilerinin açığa satış işlemlerini engellemekle ve kredili işlemlerindeki özkaynak oranlarını yeni düzenleme çerçevesinde titizlikle takip etmekle yükümlü oldukları ifade edildi.
Piyasa uzmanları, SPK'nın bu müdahalesinin, bölgedeki jeopolitik risklerin (özellikle İran-İsrail hattındaki kriz) piyasada yarattığı "panik satışlarını" durdurmaya yönelik "devre kesici" bir işlev göreceğini belirtiyor. 6 Mart tarihine kadar sürecek olan bu "nefes alma" döneminin, piyasanın dengelenmesine yardımcı olması bekleniyor.
Yatırımcıyı Koruma ve Piyasa İstikrarı
SPK açıklamasında, alınan tüm bu tedbirlerin temel odağının yatırımcıların hak ve yararlarının korunması olduğu belirtildi. Özellikle küçük yatırımcıların piyasadaki manipülatif hareketlerden ve ani düşüşlerden en az seviyede etkilenmesi hedefleniyor. Şeffaf ve güvenilir bir borsa ortamı için bu tür geçici yasakların, piyasanın olağan dışı dönemlerdeki dayanıklılığını artırdığı vurgulanıyor.
Borsa İstanbul'da işlem yapan yatırımcıların, 6 Mart seans sonuna kadar devam edecek olan bu yeni rejime göre pozisyonlarını gözden geçirmeleri ve aracı kurumlarıyla iletişimde kalmaları tavsiye ediliyor.
